sol lewitt

görsel alanda kavramsal bir devinim

GÜLAY YAŞAYANLAR

"

Sol LeWitt’in kavramsal alanına eklenen ve oraya özdeş kılınan geometrik biçimsel yapıların başkalaşımının yarattığı ya da etkileşimli alan-boşluk deneyimleri, izleyeni performatik bir deneyime davet etmektedir. Ve basit bir geometrik düzen fikrinden hareketle oluşturan bu ayrıcalıklı yansıtma düzlemleri de ardışık formlar vasıtasıyla düşünsel bir gücü, minimal bir edebî söyleme dönüştürmektedir. Sol LeWitt’in aktarımı da zaten, tümüyle biçimsel değildir. Şeylerin imgesel bağlantılarını özenle kuran bu düzenleme fikri, sanat eserine yönelik mevcut bilginin indirgeyici bir bakışla yeniden dışavurumudur aynı zamanda.

Sol LeWitt

Installation view of Sol LeWitt: A Wall Drawing Retrospective, MASS MoCA, 2008-2043. © Estate of Sol LeWitt 2021, https://yalebooks.yale.edu/2021/06/09/sol-lewitt-in-all-directions-part-2/

Sol LeWitt; resim ve heykel arasında oluşturduğu geçişken bir alanda yapıt üreten, çizgi, biçim ve yüzey arasında kodlanan işleri ve avangard yaklaşımını temellendiren yazılarıyla öne çıkan bir sanatçıdır. Çalışmaları, minimal ve kavramsal biçimlerin döngüsel devinimi ve tekrarıyla kurulan devrimci bir illüzyonist ruha tekabül eder. Özellikle anıtsal boyutlarda gerçekleştirdiği duvar resimleri, biçimsel bir özgürlüğün geometrik bir uzama yayılan yansımaları gibidir. 

LeWitt’in, basit çizgi ve formların tekrarlarından oluşan ritmik düzenlemeleri, kavramsal bir eylem modeli olarak, anlatısal önermeleri dışlayan ve düşünsel takibin eşiklerini önceleyen bir yaklaşım içindedir. Kalın, siyah ya da beyaz şeritler ya da renkli çizgilerle örülü mekâna özgü duvar uygulamaları, sonsuz bir evrene dair zamansız çağrışımlarla yüklüdür. Her durumda duygusal deneyimi dışlayan ve anlamdan sıyrılmaya çalışan bu işler; bir uçtan diğer uca yönelen göreli bir hareketlilik etkisiyle duvar yüzeyinde uzay-zamansal ve biçimlendirilebilir bir enerjiyi sembolize etmektedir. Yine de; LeWitt’in, düzenlemelerindeki ardışık biçimlerin ve buna dayalı yinelemenin gücüyle oluşan düzlemlerin; sonsuz kavramsal bağlantılarının, esasında yoğun, titiz ve takıntılı bir içsellik barındırdığından şüphe yoktur.

Sol LeWitt

Sol LeWitt, Wall Drawing #1138: Acrylic paint, Forms composed of bands of color, 2004. [ https://www.lissongallery.com/exhibitions/sol-lewitt–2 ]

 

görsel-kavramsal bir devinim paradoksu yaratmak 

Sol LeWitt’in yoğun tekrarla biçim ve ritim bulan geometrik çizgisel düzenlemeleri, kendi içinde sürekli değişen kurgusal bir üst yapının diğer çizgilerle olan bağlantılarını araştıran algıya dayalı kavramsal bir haritayı andırır. O yüzden, farklı yönlerdeki çizgileri bir yüzeyde buluşturarak, devasa bir akışta öne çıkan çizgi-kütle hareketliliğini tekrarlayarak hızlandıran ve ayırt edilemez minör farklar yaratan bir imgeleme dayanmaktadır.    

LeWitt’te belirleyici olan geometrik biçimlendirmeye dair minimal nedensellik, boşlukta hareket yaratıcı çizgiler arasında sürekli devinen bir karalama rotasyonunu gerekli kılmaktadır. Burada, sosyolojik ve psikolojik gerekçelerle bütünlenen bir tutarlılık düzleminin, algı oyunlarına dayalı çizgisel örüntünün seyrine dair kontrollü bir işleyişi (grid) ortaya çıkmaktadır. LeWitt’in amacı da zaten belleğe dair etkileşim alanlarında görsel-kavramsal bir devinim paradoksu yaratmaktır.   

Sol LeWitt’in genelde değişken ve seçilmiş geometrik formlar ve çizgilerden oluşan pratiği; hiç kuşku yok ki, esaslı bir yayılım-tanzim ve başka bir soyut kavrayış modeli önermektedir. Tekrar eden bir tanzim ustalığı, çeşitlenen çizgiler eşliğinde -minimal üslûba uygun- ya da homojen yapıyı koruyan içsel değişkenleri, kavramsallaşan bir dilin gösterenleri haline getirir. Dolayısıyla farklı yönlerde gelişen fakat aynı işlevselliği barındıran ve anlambilimin dışında gelişen bir süreklilik mecrası oluşturan LeWitt’in bu düşünsel biçimlendirmeleri, sessizlik içindeki tonal kozmik yapıları andırır bir bakıma. İçselleşen bir pragmatik yapıyı, kavramsal bir öngörüyle buluşturan ve sürekli çeşitlendiren, sonsuz bir tekrar-inşa ile algısal farklılığı öngören görselliğin izdüşümleri gibidir. Nitekim, LeWitt’in gerek çizgisel performansa dayalı gerek geometrik biçimler üzerindeki optik ve basitleştirilmiş minimal dilini, durağan hız aralıklarına yaslanan yanılsamacı bir potansiyelin eşliğinde dilsel eylemler halinde kesintisiz devam eden işlevsel bir uzam olarak tanımlamak mümkündür. 

bir soyut kavrayış modeli önerisi 

Son kertede, Sol LeWitt’in kavramsal alanına eklenen ve oraya özdeş kılınan geometrik biçimsel yapıların başkalaşımının yarattığı ya da etkileşimli alan-boşluk deneyimleri, izleyeni performatik bir deneyime davet etmektedir. Ve basit bir geometrik düzen fikrinden hareketle oluşturan bu ayrıcalıklı yansıtma düzlemleri de ardışık formlar vasıtasıyla düşünsel bir gücü, minimal bir edebî söyleme dönüştürmektedir. Sol LeWitt’in aktarımı da zaten, tümüyle biçimsel değildir. Şeylerin imgesel bağlantılarını özenle kuran bu düzenleme fikri, sanat eserine yönelik mevcut bilginin indirgeyici bir bakışla yeniden dışavurumudur aynı zamanda.

Gülay Yaşayanlar / Copyright © Mart 2026, Tüm hakları saklıdır.

Two New exhIbItIons

Sol Lewitt: Open Structure, Exhibition Poster, Museum of Contemporary Art Tokyo, Operated by Tokyo Metropolitan Foundation for History  and Culture With the Cooperation of the Estate of Sol LeWitt.

Sol Lewitt: Open Structure, Museum Exhibition, Curated by Ai Kusumoto, 25 December 2025 – 2 April 2026 Museum Of Contemporary Art Tokyo, Organized by Sol LeWitt: Open Structure, Museum of Contemporary Art Tokyo, Operated by Tokyo Metropolitan Foundation for History  and Culture With the Cooperation of the Estate of Sol LeWitt.

Sol LeWitt, Works from the 1960s, Installation view, Paula Cooper Gallery, New York. © Stephen Flavin/Artists Rights Society (ARS), New York. © Paula Cooper Gallery, New York. Photo: Propert Studio. 

SOL LEWITT 

Sol LeWitt Kavramsal
Sol LeWitt
Sol LeWitt
Sol LeWitt

Sol LeWitt, (Monographs & Artist’s Books), 4 Books,  Editor: Beatrice Gross, Contributors: Lucy Lippard, Rosalind Krauss, Mel Bochner, Dan Graham ve Robert Smithson, Publisher: Centre Pompidou-Metz, M-Museum de Louvain and JRP/ Ringier, 326 pages, English, Paperback, 2012-2013. 

Centre Pompidou-Metz’de yer alan Sol LeWitt: 1968-2007 Duvar Çizimleri ile M-Museum Leuven’de düzenlenen Sol LeWitt: Renkler adlı iki sergiye eşlik etmek üzere oluşturulan bu yayın, LeWitt’in Avrupa’da şimdiye kadar sergilenen en önemli eser koleksiyonunu belgeliyor. Kapsamı, tasarımı ve bilimsel derinliğiyle bir temel eser niteliğinde olan bu kitap, aynı zamanda ölümünden sonra yayınlanan ilk kapsamlı LeWitt monografisi. Kitapta; Lucy Lippard, Rosalind Krauss, Mel Bochner, Dan Graham ve Robert Smithson gibi sanatçı ve yazarların gerçekleştirdikleri röportaj metinleriyle, kaleme aldıkları pek çok önemli deneme de bir araya getirilmiş durumda.

BOOKS AND POSTERS

Sol LeWitt Kavramsal

David S. Areford, Strict Beauty: Sol LeWitt Prints, Hardcover, English, 288 pages, Publishers: New Britain Museum of American Art; Williams College Museum of Art; and Yale University Press, 2020.

Sol LeWitt Kavramsal

Sol LeWitt: Not to Be Sold For More Than $100, by Jason Rulnick (Introduction), Sol Lewitt (Artist), Veronica Roberts (Contributor), 240 pages, English, Radius Books, Hardcover – June, 2020.

 

Dieter Schwarz, Sol LeWitt: Fold & Ribs 1966-1980, English, Softcover, 160 pages, Publisher: Walter König, 2020.

Sol LeWitt Kavramsal

Sol Lewitt: 100 Views, Text by Susan M Cross, by Sol LeWitt (Author), Paperback, English, Yale University Press, Jun 2009.

Sol LeWitt Kavramsal

Sol LeWitt: Forms Derived from a Cube (Color), Catalogue for a suite of 12 silkscreen prints by Sol LeWitt, 20 pages, English, Softcover, Published by Edition Achenbach, 1991.

Sol LeWitt: Artist’s Books, Authors:  Didi Bozzini, Cecilia Metelli, Marilena Bonomo, Editors: Giorgio Maffei, Emanuele De Donno, Sol Lewitt (Artist), 144 pages, English, Publisher: Edizioni Corraini, Paperback, February 28, 2010

An Exchange with Sol LeWitt, Introduction by Regine Basha, Softcover, English, 192 pages, Cabinet Books, 2011.

Sol LeWitt Kavramsal

Locating Sol LeWitt,  Edited by David S. Areford, Contributors: Lindsay Aveilhe, Erica DiBenedetto, Anna Lovatt, James H. Miller, Veronica Roberts, Kirsten Swenson, John A. Tyson, Hardcover, 288 pages, English, Yale University Press, March 2021.

Sol LeWitt Kavramsal

Sol LeWitt: Structures 1965-2006, English, Hardcover, Publisher: Public Art Fund / Yale University Press, 2011.

 
Sol LeWitt Kavramsal

Sol LeWitt: Concrete Block Structures, by Michael Brenson  Hardcover, by Sol LeWitt (Author), Publisher: Alberico Cetti Serbelloni, June 2002.

Sol LeWitt Kavramsal

Sol LeWitt / Selected Prints 1970-1986, Original exhibition poster, Tate Gallery, Designer: Anon, Printer: Hillingdon Press, Publisher: Tate Gallery, Size: Double Crown (760 x 510 mm), 1986.

Sol LeWitt Kavramsal

Sol LeWitt: Between the Lines, by Francesco Stocchi (Editor, Contributor), Sol Lewitt (Artist), Rem Koolhaas (Contributor), Adachiara Zevi (Contributor)320 pages, English, Publisher: Koenig Books, Paperback, June 26, 2018.

SOL LEWITT / GRIDS

Sol LeWitt, üç boyutlu çalışmaları için destek ya da çerçeveleme aracı olarak gerçek anlamda çizilmiş ızgara (grid) kullanır. Eser, ızgara içindeki konumu nedeniyle iki boyuttan üç boyuta yükselmiş gibi görünür. Izgara planının ürettigi yatay ve dikey çizgi yoğunluğu, güçlü ve düzenli görünür, ancak kaotik bir duyumsamaya da neden olur. Duvara taşınan ve metinsel bir prosedüre (talimat) bağlanan çizim-tasarım olgusu, burada iki ya da üç boyutlu etki arasında kıvranmaktan kurtulamaz. Bu, Sol LeWitt’in boyut ve derinlik etkilerini pekiştirdiği, soyut ve kavramsal, geçişi de olanaklı kılan çizim pratiğinin temel bir özelliğidir hiç şüphesiz. (Bkz. David Batchelor, Modernizm, Çeviren: Tüles Üresin, Hayalperest -Yayınları, İstanbul, 2025, sf. 57-58)

Sol LeWitt: Grid

SOL LEWITT / WALL DRAWINGS

Sol LeWitt, Wall Drawings serisi kapsamında çok sayıda eser üretir. Bu çalışmaların bir kısmı duvar resimlerini çağrıştırsa da, zamanla kendi özgün geleneğini, sade ve sürekli formlar ve belirlenmiş kurallar doğrultusunda oluşturur. [...] Wall Drawings; hiç şüphesiz, mekâna özgü eser kavramını alt üst ederek sınırları zorlamanın ve mekânı, duvarları kazıyan ve kaplayan karalamaların parçalayıcı sürekliliğiyle bağımlı bir değişkene dönüştürmenin etkili bir yoludur. Çünkü burada, açık küp, piramit veya kırık kemer gibi modüler geometrik çizimlerle (yapılarla) daha fazla görsel ve mekânsal süreklilik yaratıldığı ortadadır. Oluşan optik illüzyon ise, sadeliğiyle inanılmaz derecede şaşırtıcıdır.

Sol LeWitt: Wall Drawings

SELECTED DOCUMENTS

Sol LeWitt Kavramsal
Sol LeWitt Kavramsal
Sol leWitt Kavramsal
Sol LeWitt Kavramsal
Sol LeWitt Kavramsal
Sol LeWitt Kavramsal
Sol LeWitt Kavramsal
Sol LeWitt Kavramsal
Sol LeWitt Kavramsal
Sol LeWitt Kavramsal
Sol LeWitt Kavramsal
Sol LeWitt Kavramsal
Sol LeWitt Kavramsal
Sol LeWitt Kavramsal
Sol LeWitt Kavramsal
Sol LeWitt Kavramsal
Sol LeWitt Kavramsal
Sol LeWitt Kavramsal
Sol LeWitt Kavramsal

BIOGRAPHY

Sol LeWitt, (1928-2007) Kavramsal sanat ve minimalizmin öncü isimlerinden biri olarak, sanatın yalnızca ortaya çıkan nesneyle değil, fikirle de var olabileceğini gösteren çalışmalarıyla tanınır. Eserlerinde sistem, tekrar, geometri ve matematiksel düzen kavramlarını merkeze alan sanatçı, izleyiciyi sanatın üretim süreci ve düşünsel altyapısı üzerine düşünmeye davet eder. LeWitt, sanatçının rolünü yalnızca uygulayıcı değil, bir fikrin tasarımcısı olarak konumlandırır. Uluslararası müzelerde ve kamusal alanlarda sergilenen çalışmalarıyla Sol LeWitt, sanatın fiziksel bir nesneden çok bir düşünce sistemi olarak da var olabileceğini ortaya koymuştur. Sanatçı, üretim sürecini demokratikleştiren yaklaşımıyla, sanatın hem entelektüel hem de deneyimsel bir alan olduğunu vurgulayarak çağdaş sanatın gelişiminde önemli bir rol oynamıştır. https://www.galeriartist.com/artist-detail?id=45

Home

RELATED CONTENTS

dan flavin: ışığı boyutlandıran mekânsal bir deneyim

sol lewitt: wall drawings

Sol LeWitt Conceptual

sol lewitt:

sol lewitt:

SOL LEWITT: A SPATIAL EXPERIENCE…

İZMİR - LONDON

saglamart; dinamik bir anlayış ile hareket eden, kültür-sanat ortamındaki olay ve olgulara, sanatçı tavırlarına, yapıtlara ve yayınlara odaklanan bağımsız bir yayın etkinliğidir. Tüm hakları saklıdır. Görüntü ve yazılar izinsiz kullanılamaz. / saglamart is an independent publishing initiative driven by a dynamic vision, focusing on events and developments in the cultural-artistic landscape, artist perspectives, works, and publications. All rights reserved. Images and texts cannot be used without permission.

Copyright ©
Can Sağlam - Gülay Yaşayanlar Mümtaz Sağlam, 2025.