Donald Judd, Untitled, 1967, Detail, Lacquer on galvanized iron, Twelve units, each 22.8 x 101.6 x 78.7 cm, installed vertically with 9″ (22.8 cm) intervals, Helen Acheson Bequest (by exchange) and gift of Joseph Helman, © 2026 Judd Foundation / Artists Rights Society (ARS), New York, https://www.moma.org/collection/works/81324
Specific Objects, sanat tarihinin en etkili manifestolarından biridir. Batı sanatının resim ve heykel olarak tasnif edilen iki temel kategorisinin artık tükenmekte olduğunu öne süren Donald Judd 1965 yılında yayınladığı bu metinle, her iki kategorinin sınırlarını aşan yapıtlara specific objects adını verir. Bu şekilde tanımlanan nesneler, ne resimdir ne heykeldir. Kendilerinden başka hiçbir şeyi temsil etmezler, kendilerine özgü yeni bir kategoride var olurlar. Ağırlıklı olarak endüstriyel malzemelerden oluşur, üç boyutludur, duvarda ya da zeminde durabilir ama kaidesizdir. Kategorilerin arasındaki bu belirsiz alan, Judd’a göre tam da en verimli alandır.
Makalenin düşünsel odağında ise yanılsama karşıtlığı yer alır. Judd burada gerçek mekânı savunur. Fiziksel olarak var olan bir nesnenin mekânla kurduğu ilişkiyi güçlü ve sahici bulur. Judd bunu kendi pratiğinde somutlaştırır. Kullandığı galvanizli çelik ve pleksiglas kutular hiçbir yanılsama yaratmaz. Nesne orada durur; sadece ışığı yansıtır; çevresindeki mekânı etkiler.
Judd’ın makalesinde ayrıca, sanatçının eli ve izi üzerinden yüzeyin dokunsal belleğini, yapıtın özgünlüğünü ve sanatçının bireyselliğini tartışır. Bunları gereksiz ve hatta zararlı bulur. Tasarladığı specific objects ise fabrika üretimidir. Hazır malzeme tercihi, yapıtın sanatçının duygu durumunu değil kendi fiziksel varlığını ön plana çıkarmasını sağlar. Nesne, sanatçının ifadesine değil, kendisine aittir. Bu saptama, dönemin sanat anlayışına yönelik doğrudan bir meydan okumadır. Kendi bedenini ve duygularını tuvale aktaran dışavurumcu jestler yapan sanatçı, artık yerini fabrika siparişi veren ve malzeme özelliklerini hesaplayan bir tasarımcıya bırakmaktadır.
Judd bu önemli metninde non-relational composition kavramını da ele alır. Yapıt bir bütün olarak kavranmalıdır; parçalar arasındaki ilişkiler değil bütünün kendisi önemlidir. Bunu sağlamanın yolu tekrar ve eşdeğerliliktir: özdeş birimler eşit aralıklarla dizildiğinde hiçbiri diğerinden önce ya da daha önemli gelmez. Göz hiyerarşi arayışından vazgeçer ve bütünü, birimi değil sistemi görür. Bu ilke Judd’ın pratiğine de doğrudan yansır. Stack serisinde duvara monte edilmiş özdeş metal kutular eşit aralıklarla dizilir. Hangisinin üstte hangisinin altta olduğu önemli değildir; kutu sayısı da belirleyici değildir. Bütün, her koşulda bütündür.
belirlenmiş nesne ve doğal gücü
Donald Judd, bir nesnenin tekilliğinin ve gerçek mekândaki varlığının, yalnızca biçimsel kimliğini değil, aynı zamanda bir sanat eseri olarak gücünü ve etkinliğini belirlediğini düşünmektedir. Bu mantığı takip ederek, nesnenin formunun ne kadar basit olursa, varlığının çevresindeki mekân üzerindeki gücünün o kadar güçlü ve derin hissedileceğine inanır. Dolayısıyla, seçilmiş özel nesnelerin içine yerleştirildiği mekânı dönüştürme, bozma ve aynı zamanda ifade etme yeteneği, Judd’ın çalışmalarını doğrudan belirler. Biçimsel sadelik, saf bir duyarlılıkla oluşturduğu heykellerinin fiziksel varlıkları ve gerçekliği o yüzden şaşırtıcı bir hâle gelmiştir. Bu eserler adeta esrarengiz maddesellik içindedir. Bu aynı zamanda, o kadar keskin ve belirli bir fiziksel varlık hissidir ki, eserler yerleştirildikleri mekânı etkiler, değiştir ve gizemli bir hava ile doldurur. Bu etki büyük oranda, Judd’ın belirlenmiş nesne ve onun doğal gücü olarak tanımladığı şeydir.
Sonuçta yeni bir minimal estetik kategoriyi niteleyen avangard bir kavram olarak Specific Objects, Judd’un minimalizminin geç-modern bir dolayımda nesnelere olan dönüşünü açıklar. Bu, nesnelerin yaratımı ve düzeniyle alâkalı yeni bir durumu sorunsallaştırır. Saf sanat idealinin, daha belirgin bir nesnenin gerçekliğine dönüştüğü bir minimalist evreye; sanatın biçimci özelliğinin hem ulaştığı bir zirveye, hem de parçalandığı tarihsel bir dönüm noktasına karşılık gelmektedir.
not
1 Donald Judd, “Specific Objects”, Complete Writings, Arts Year Book, 8, 1965, Yeniden Basım: New York and Halifax: The Press of the Nova Scotia School of Art and Design, 1975.
2 Judd’ın Specific Objects adlı metni güçlü olduğu kadar tartışmalıdır. Sanat yazarı Michael Fried, 1967 yılında Artforum dergisinde yayınladığı “Art and Objecthood” adlı makalesinde yer alan kategorisizlik iddiasına özellikle itiraz eder. Specific objects’in minimalist heykel adıyla kendi başına bir kategori hâline gelmesi manidar bir gelişmedir ona göre. Bu tür itirazlara rağmen Specific Objects, kavramsal sanat ile yerleştirme pratiğinin gelişimi ile sanat yapıtının türsel karşılığını arayan performatif deneyimleri ve ilişkisel estetik tartışmalarını etkilemeye ve şekillendirmeye devam etmektedir.
3 Bkz. Uncanny Materiality: Donald Judd’s Specific Objects / Esrarengiz Maddesellik: Donald Judd’ın Özgül Nesneleri 2020. https://www.xibtmagazine.com/2020/06/uncanny-materiality-donald-judds-specific-objects/
4 Hal Foster, Gerçeğin Geri Dönüşü / The Return of Real, Çeviren: Esin Hoşsucu, Ayrıntı Yayınları, Mayıs 2027, İstanbul, sf.84.
Hazırlayanlar: Gülay Yaşayanlar & Mümtaz Sağlam Copyright © Mart 2026, Tüm Hakları Saklıdır.
Two Important exhIbItIons
Installation view, Donald Judd, Museum of Modern Art, New York, March 1, 2020–January 9, 2021. Artwork © 2020 Judd Foundation/Artists Rights Society (ARS), New York
DONALD JUDD COLLECTION – 2022
David Zwirner Books tarafından hazırlanmış ve özenli bir şekilde tasarlanmış bu üç kitaplık set, Judd’ın sanatında süregelen etkisini ve çarpıcı görsel dilini ön plana çıkarmaktadır. Donald Judd: Artworks 1970-1994 adlı kapsamlı çalışma, Judd’un ikonik ve iddialı eserlerinden oluşan bir seçki ile çeşitli eleştiri yazılarından oluşuyor. Donald Judd Writings ise, Judd’un yüzlerce sayfadan oluşan ve bir kısmı daha önce yayınlanmamış deneme, not ve mektuplarını içeren bir çalışma. Ayrıca Donald Judd Interviews adlı üçüncü kitap çalışması da yine özenle hazırlanmış bir şekilde, kırk yıl boyunca sanatçıyla yapılan altmış röportajı sunuyor ve türünün ilk derlemesi olarak dikkatleri çekiyor.
Donald Judd: Artworks 1970–1994, by Donald Judd (Author), Flavin Judd (Foreword), Contributor: Johanna Fateman, Lucy Ives, Thessaly La Force, Branden W. Joseph, Anna Lovatt, Lauren Oyler, Michael Stone-Richards, Mimi Thompson, Marta Kuzma, Wendy Perron, English, Hardcover, 284 pages, David Zwirner Books, February, 2022.
BOOKS AND POSTERS
Judd, Edited by Ann Temkin. With contributions by Erica Cooke, Tamar Margalit, Christine Mehring, James Meyer, Annie Ochmanek, Yasmil Raymond, and Jeffrey Weiss, Hard Cover, 304 pages, Publisher: The Museum of Modern Art-Moma, New York, March 2000.
Donald Judd, Contributors Nicholas Serota (Director of the Tate), Rudi Fuchs, Richard Schiff and David Raskin, and David Batchelor, English, Softcover, 288 pages, Published by D.A.P/Tate,
Donald Judd, Text by Richard Shiff. Interview with the artist by Jochen Poetter, Designer: Margaret Bauer, David Zwirner Books & Steidl, Printer: Steidl, Göttingen, Germany, English, German, Hardcover, 2011.
Donald Judd: The Early Works 1955-1968 by Donald Judd (Author), Thomas Kellein (Editor) English, 184 pages, Hardcover, D.A.P. / Distributed Art Publishers, Inc., September 2002.
Donald Judd: Architecture in Marfa, Texas, by Urs Peter Flückiger (Author), Hardcover, 208 pages, English, Publisher: Birkhäuser, October, 2021.
Donald Judd: The Multicolored Works by Marianne Stockebrand (Author, Editor), Authors: William C. Agee, Rudi Fuchs, Donald Judd, Adrian Kohn, Richard Shiff, Hardcover, English, 304 pages, Yale University Press, December, 2014.
Donald Judd: The Multicolored Works, by Donald Judd (Author), English, 56 pages, Paperback, The Pulitzer Foundation for the Arts, First Edition, January 2013.
Donald Judd: Prints and Works in Editions, Edition Schellmann 1993 Catalogue raisonné of prints and multiples by Donald Judd, Contributions by Rudi Fuchs, Mariette Josephus Jitta and Jörg Schellman, 152 pages, English, Hardcover, 1993.
Donald Judd Spaces: Judd Foundation New York & Texas, by Donald Judd (Author), Editor: Flavin Judd and Rainer Judd, Judd Foundation (Editor), 400 pages, English, 400 pages, Hardcover, Publisher: Prestel, February 2020.
Chinati: The Vision of Donald Judd, Contributors: Jenny Moore and Marianne Stockebrand, 352 pages, 184 color and, 68 black-and-white illustrations, co-published by the Chinati Foundation, Yale University Press, and Hatje Cantz, Second Edition, Spring 2020, Marfa/Texas.
Donald Judd Writings, by Flavin Judd (Editor), Caitlin Murray (Editor), English, Hardcover, 1056 pages, MACK Press, May, 2025.
SPACES
SELECTED DOCUMENTS
BIOGRAPHY
Donald Judd (1928-1994) Columbia Üniversitesi’nde felsefe ve sanat tarihi öğrenimi gördü. Sanat Öğrencileri Birliği’nde ise resim eğitimi aldı. Art International, Arts Magazine ve Art News gibi dergilerde sanat eleştirmeni olarak çalıştı. 1960’ların başlarına kadar resimle uğraşan Judd, daha sonra üç boyutlu eserler üretmeye başladı. Yaşamı boyunca sanatın ve sanatsal ifadenin önemini savundu. Kalıcı sanat eserleri yerleştirme konusundaki fikirlerini ilk olarak New York’ta 1968’de satın aldığı beş katlı dökme demir bir bina olan 101 Spring Street’te geliştirdi. Judd, 1973’te Marfa’ye yerleşerek kendi eserlerini ve başkalarının eserlerini kalıcı olarak sergilemeye devam etti. Eserlerinin, mekânlarının, kütüphanelerinin ve arşivlerinin korunması ve eserlerinin yerleştirilmesi için bir standart oluşturulması amacıyla 1977’de Judd Vakfı‘nı kurdu. 1986’da ise özellikle kendisinin ve çağdaşlarının büyük ölçekli eserlerinin kalıcı olarak yerleştirilmesi amacıyla Chinati Vakfı/La Fundación Chinati‘yi kurdu. (Photo: Donald Judd, 1992, Detail, by Leo Holub ©Judd Foundation) Bkz. https://juddfoundation.org/donald-judd/biography/
RELATED CONTENTS
saglamart; dinamik bir anlayış ile hareket eden, kültür-sanat ortamındaki olay ve olgulara, sanatçı tavırlarına, yapıtlara ve yayınlara odaklanan bağımsız bir yayın etkinliğidir. Tüm hakları saklıdır. Görüntü ve yazılar izinsiz kullanılamaz. / saglamart is an independent publishing initiative driven by a dynamic vision, focusing on events and developments in the cultural-artistic landscape, artist perspectives, works, and publications. All rights reserved. Images and texts cannot be used without permission.
