Donald Judd, Untitled, 1989, Detail, Painted aluminum, 30 x 300 x 30 cm. Donald Judd Art © Judd Foundation/Artists Rights Society (ARS), New York. Photos Kerry McFate.

donald judd

tekrarlanan yeni imkânsız biçimler

"

Donald Judd’ın sanatı, resimsel dilin ve imge stratejisinin gelişimi üzerinden geç modern bir dönüşümle nesne boyutuna kavuşmasıyla ilgilidir. 1960’lı yılların ilk yarısında bu tespiti, hareket ve imgenin şekillendirilmiş metal yüzeye ve kıvrımlara ulaştığı yalınlaşma süreciyle açıklamak mümkündür. Burada Judd’ın deyimiyle belirlenmiş nesneye ya da heykele dönüşen eser; eleştirel bir soyutlama, araştırma ve estetik bir oyun olarak da tanımlanmaktadır. (1) Bu bağlamda, sıralı kutulardan oluşan duvar heykelleri (stack ve progression serileri); düzen, disiplin ve denge koşullarına uygun bir yapılanma içinde, boşlukla girilen boyutlandırma ile tamamlanan bir girişimdir.

Installation view, Judd, Museum of Modern Art, New York, March 1, 2020–January 9, 2021. Artwork © 2020 Judd Foundation/Artists Rights Society (ARS), New York [ https://flash—art.com/article/donald-judd-moma-new-york/

Donald Judd, resimden heykele yönelen ve radikal deneylerle duvara monte edilmiş  özdeş unsurlardan oluşan eser serilerini, 1965 tarihli manifestosunda kullandığı terime uygun olarak specific objects (belirlenmiş nesneler) olarak niteler. Judd’ın aşırı yalın ve radikal bir soyutlama anlayışıyla oluşturduğu işleri, mesafeli bir alan etkisine sahiptir. Nesneleri mekân ile olan iletişiminde eşdeğer bir ilişkisellik içinde kurgulayan Judd, biçim ve yapısal oluşdan kaynaklı, minimalist ve rahatsız edici bir düzlem yaratma öngörüsü içindedir. Dolayısıyla algılanabilir olanın nedenselliği ve tekdüzeliği üzerine bir sorgulama potansiyeli yaratarak meşrulaşan minimal aşkınlık ruhunu, nesnelere ve mekâna yayar. Soyut ve muğlak bir ilişkisel ortamda şeylerin ve düşüncelerin neden olduğu duyusal algıyı geri çekerek, saf görüntünün yaydığı bir katılığı estetik mizansen içinde yeniden sunar. Sert hatları ve köşeli sınırlarıyla, sürekli tekrar edilen yeni imkânsız biçimler dolayımında, algılanan tutarlılık ve içkinlik düzleminden geriye hiçbir şey bırakmaz.

dolayımsız bir boyutta tekrar edilen nesnenin soyut ve tekil hâli

Donald Judd, 1960’lı yılların ilk yarısında düzenlediği duvara bağlı kutu sıraları ile dikkatleri üzerine çeker. Eserlerinin sadeliği ve katılığı ile tanınır. Birbirine benzer formların belirli aralıklarla, tekrara dayalı yerleştirme ve düzen oluşturma hareketini benimser. Bu eylem, anlam olasılıklarını devre dışı bırakma çabası olarak ayrı bir değer kazanır. Ayrıca burada tekrarlanan formun, nesne olarak taşıdığı işlev ve anlam ya da kullanım değeri de açıkça ıskalanmaktadır. Dahası, istif düzeni ve biçimleme disiplinine bağlılık üzerinde kurulan bu ortam, minimal estetikle fazlasıyla ilişkili bulunur. Dolayısıyla tekrar edilen nesnenin dolayımsız bir boyutta soyut ve tekil hâli ya da mesafeli yalnızlığı üzerine etkili yapısal bir söylem geliştirilmiştir. 

Donald Judd’ın sanatı, resimsel dilin ve imge stratejisinin gelişimi üzerinden geç modern bir dönüşümle nesne boyutuna kavuşmasıyla ilgilidir. 1960’lı yılların ilk yarısında bu tespiti, hareket ve imgenin şekillendirilmiş metal yüzeye ve kıvrımlara ulaştığı yalınlaşma süreciyle açıklamak mümkündür. Burada Judd’ın deyimiyle belirlenmiş nesneye ya da heykele dönüşen eser; eleştirel bir soyutlama, araştırma ve estetik bir oyun olarak da tanımlanmaktadır. (1) Bu bağlamda, sıralı kutulardan oluşan duvar heykelleri (stack ve progression serileri); düzen, disiplin ve denge koşullarına uygun bir yapılanma içinde, boşlukla girilen boyutlandırma ile tamamlanan bir girişimdir. Dolayısıyla aralıklı nesne düzenini çevreleyen boşluğun, kültürel bir alan etkisi yapıp yapmadığı, heykele psikolojik bir boyut katıp katmadığı konusu hep tartışmalı kalmaktadır. Çünkü burada, heykeli oluşturan unsurların iç mekân dolayımı, malzeme nötrlüğü ile ötelenmiş, tekrar ve ritme sadık kalan bir görselliklikle sanki yetinilmiştir.

Donald Judd 1

nesnelerle yayılan ve meşrulaşan minimal bir aşkınlık ruhu 

Nesneleri mekân ile olan iletişiminde eşdeğer bir ilişkisellik içinde kurgulayan Judd, biçimden kaynaklı, minimalist ve rahatsız edici bir düzlem yaratma öngörüsüne sahiptir. Algılanabilir olanın nedenselliği ve tekdüzeliği üzerine bir sorgulama potansiyeli yaratarak meşrulaşan bir minimal aşkınlık ruhunu nesnelere ve mekâna yaymaktadır. Soyut ve muğlak bir ilişkisel ortamda şeylerin sebeb olduğu duyusal algıyı geri çekerek, saf görüntünün yaydığı genleşmiş bir katılığı estetik mizansen içinde yeniden oluşturmaktadır. Bir yandan sert hatları ve köşeli sınırlarıyla tekrarlanan yeni imkânsız biçimler inşa ederken, diğer yandan da içkinlik düzleminden hiçbir şey bırakmamaktadır.

not

1   Hal Foster, Gerçeğin Geri Dönüşü / The Return of the RealÇeviren: Esin Hoşsucu, Ayrıntı Yayınları, Mayıs 2009, İstanbul. sf. 74.

 

Hazırlayanlar: Gülay Yaşayanlar & Mümtaz Sağlam  Copyright © Mart 2026, Tüm Hakları Saklıdır.

Two Important exhIbItIons

SPECIFIC OBJECTS

Specific Objects, sanat tarihinin en etkili manifestolarından biridir. Batı sanatının resim ve heykel olarak tasnif edilen iki temel kategorisinin artık tükenmekte olduğunu öne süren Donald Judd 1965 yılında yayınladığı bu metinle, her iki kategorinin sınırlarını aşan yapıtlara specific objects adını verir. Bu şekilde tanımlanan nesneler, ne resimdir ne heykeldir. Kendilerinden başka hiçbir şeyi temsil etmezler, kendilerine özgü yeni bir kategoride var olurlar. Ağırlıklı olarak endüstriyel malzemelerden oluşur, üç boyutludur, duvarda ya da zeminde durabilir ama kaidesizdir. Kategorilerin arasındaki bu belirsiz alan, Judd’a göre tam da en verimli alandır.Makalenin düşünsel odağında ise yanılsama karşıtlığı yer alır. Judd burada gerçek mekânı savunur. Fiziksel olarak var olan bir nesnenin mekânla kurduğu ilişkiyi güçlü ve sahici bulur. Judd bunu kendi pratiğinde somutlaştırır. Kullandığı galvanizli çelik ve pleksiglas kutular hiçbir yanılsama yaratmaz. Nesne orada durur; sadece ışığı yansıtır; çevresindeki mekânı etkiler.

Bkz. Specific Objects

DONALD JUDD COLLECTION – 2022

David Zwirner Books tarafından hazırlanmış ve özenli bir şekilde tasarlanmış bu üç kitaplık set, Judd’ın sanatında süregelen etkisini ve çarpıcı görsel dilini ön plana çıkarmaktadır. Donald Judd: Artworks 1970-1994 adlı kapsamlı çalışma, Judd’un ikonik ve iddialı eserlerinden oluşan bir seçki ile çeşitli eleştiri yazılarından oluşuyor. Donald Judd Writings ise, Judd’un yüzlerce sayfadan oluşan ve bir kısmı daha önce yayınlanmamış deneme, not ve mektuplarını içeren bir çalışma. Ayrıca Donald Judd Interviews adlı üçüncü kitap çalışması da yine özenle hazırlanmış bir şekilde, kırk yıl boyunca sanatçıyla yapılan altmış röportajı sunuyor ve türünün ilk derlemesi olarak dikkatleri çekiyor.

Donald Judd: Artworks 1970–1994, by Donald Judd (Author), Flavin Judd (Foreword), Contributor: Johanna Fateman, Lucy Ives, Thessaly La Force, Branden W. Joseph, Anna Lovatt, Lauren Oyler, Michael Stone-Richards, Mimi Thompson, Marta Kuzma, Wendy Perron, English, Hardcover, 284 pages, David Zwirner Books, February, 2022.  

 

BOOKS AND POSTERS

Donald Judd

Judd, Edited by Ann Temkin. With contributions by Erica Cooke, Tamar Margalit, Christine Mehring, James Meyer, Annie Ochmanek, Yasmil Raymond, and Jeffrey Weiss, Hard Cover, 304 pages, Publisher: The Museum of Modern Art-Moma, New York, March 2000.

Donald Judd

Donald Judd, Contributors Nicholas Serota (Director of the Tate), Rudi Fuchs, Richard Schiff and David Raskin, and David Batchelor, English, Softcover, 288 pages, Published by D.A.P/Tate, 

Donald Judd 1

Donald Judd, Text by Richard Shiff. Interview with the artist by Jochen Poetter, Designer: Margaret Bauer,  David Zwirner Books & Steidl, Printer: Steidl, Göttingen, Germany, English, German, Hardcover, 2011.

Donald Judd 1

Donald Judd: The Early Works 1955-1968 by Donald Judd (Author), Thomas Kellein (Editor) English, 184 pages, Hardcover, D.A.P. / Distributed Art Publishers, Inc., September 2002.

 
Donald Judd 1

Donald Judd: Architecture in Marfa, Texas, by Urs Peter Flückiger (Author), Hardcover, 208 pages, English, Publisher: Birkhäuser, October, 2021.

Donald Judd

Donald Judd: The Multicolored Works by Marianne Stockebrand (Author, Editor), Authors: William C. Agee, Rudi Fuchs, Donald Judd, Adrian Kohn, Richard Shiff, Hardcover, English, 304 pages, Yale University Press, December, 2014.

Donald Judd 1

Donald Judd: The Multicolored Works, by Donald Judd (Author), English, 56 pages, Paperback, The Pulitzer Foundation for the Arts, First Edition, January 2013.

 
Donald Judd 1

Donald Judd: Prints and Works in Editions, Edition Schellmann 1993 Catalogue raisonné of prints and multiples by Donald Judd, Contributions by Rudi Fuchs, Mariette Josephus Jitta and Jörg Schellman, 152 pages, English, Hardcover, 1993.

Donald Judd 1

Donald Judd Spaces: Judd Foundation New York & Texas, by Donald Judd (Author), Editor: Flavin Judd and  Rainer Judd, Judd Foundation (Editor), 400 pages, English, 400 pages, Hardcover, Publisher: Prestel, February 2020.

Donald Judd 1

Chinati: The Vision of Donald Judd, Contributors: Jenny Moore and Marianne Stockebrand, 352 pages, 184 color and, 68 black-and-white illustrations, co-published by the Chinati Foundation, Yale University Press, and Hatje Cantz, Second Edition, Spring 2020, Marfa/Texas.

Donald Judd

Donald Judd Writings, by Flavin Judd (Editor), Caitlin Murray (Editor), English, Hardcover, 1056 pages, MACK Press, May, 2025.

Donald Judd
Donald Judd Interviews, by Flavin Judd (Editor), Caitlin Murray (Editor), 1008 pages, English, Paperback, Judd Foundation / David Zwirner Books, November, 2019

SPACES

SELECTED DOCUMENTS

BIOGRAPHY

Donald Judd

Donald Judd (1928-1994) Columbia Üniversitesi’nde felsefe ve sanat tarihi öğrenimi gördü. Sanat Öğrencileri Birliği’nde ise resim eğitimi aldı. Art International, Arts Magazine ve Art News gibi dergilerde sanat eleştirmeni olarak çalıştı. 1960’ların başlarına kadar resimle uğraşan Judd, daha sonra üç boyutlu eserler üretmeye başladı. Yaşamı boyunca sanatın ve sanatsal ifadenin önemini savundu. Kalıcı sanat eserleri yerleştirme konusundaki fikirlerini ilk olarak New York’ta 1968’de satın aldığı beş katlı dökme demir bir bina olan 101 Spring Street’te geliştirdi. Judd, 1973’te Marfa’ye yerleşerek kendi eserlerini ve başkalarının eserlerini kalıcı olarak sergilemeye devam etti. Eserlerinin, mekânlarının, kütüphanelerinin ve arşivlerinin korunması ve eserlerinin yerleştirilmesi için bir standart oluşturulması amacıyla 1977’de Judd Vakfı‘nı kurdu. 1986’da ise özellikle kendisinin ve çağdaşlarının büyük ölçekli eserlerinin kalıcı olarak yerleştirilmesi amacıyla Chinati Vakfı/La Fundación Chinati‘yi kurdu. (Photo: Donald Judd, 1992, Detail, by Leo Holub ©Judd Foundation) Bkz. https://juddfoundation.org/donald-judd/biography/

RELATED CONTENTS

İZMİR - LONDON

saglamart; dinamik bir anlayış ile hareket eden, kültür-sanat ortamındaki olay ve olgulara, sanatçı tavırlarına, yapıtlara ve yayınlara odaklanan bağımsız bir yayın etkinliğidir. Tüm hakları saklıdır. Görüntü ve yazılar izinsiz kullanılamaz. / saglamart is an independent publishing initiative driven by a dynamic vision, focusing on events and developments in the cultural-artistic landscape, artist perspectives, works, and publications. All rights reserved. Images and texts cannot be used without permission.

Copyright ©
Can Sağlam - Gülay Yaşayanlar Mümtaz Sağlam, 2025.