Anish Kapoor’un sanat yaklaşımı, son dönemde nesne olmayan’a evrilen radikal bir değişim içindedir. Tasavvur edilmesi ya da tanımlanması güç karmaşık biçimlemeler, oldukça kaba ve hatta absürt görünen yoğun ve büyük ölçekli enstalasyonlara dönüşmektedir. (1) Bu süreçte, kavramsal ve deneysel düzlemin sınırlarını zorlayan Kapoor’un, doğrudan bedenin maddeselliğine odaklandığı; kan, et, iç organlar ve yara gibi abject unsurlarla bağlantılı bir aşırılık içinde yapılanan yeni kurgulara yönelmektedir. Tuhaf görünmekle birlikte, maddesel bir kabalık ve yoğunlukla, iğrenme ile merak arasında biçimlenen bu abject temsil, aynı zamanda sosyal ve siyasi travmaların geniş kültürel tarihi ve gerçekliği üzerine yayılan bir pratik olarak da tanımlanabilir. (2) Silikon, reçine, balmumu ile kırmızı pigmentten oluşan, oda sıcaklığında erimeyen veya donmayan kıvamıyla bu üretimin, giderek daha yabansı ve organik bir imgelemi tamamladığı ortadadır. 

çürütülmüş tortular: bir dil hafızası alanı

Örnekse; 2026 tarihli Ha Makom adlı büyük ölçekli mekân düzenlemesi, sözünü ettiğimiz değişimin net göstergeleriyle bütünlenen bir çalışmadır. Tepesine konumlanan açık kapı-boşluk çağrışımıyla referanslarını doğrudan inanç tartışmalarına bağlayan bu düzenleme, sadece kırmızı pigmentle kaplanmış karanlık bir zirve tasviri olmayıp, gerilim ve tehlike hissi yaratan tuhaf bir plastik yoğunluktur. (3) Keza iç organlara benzeyen nesneleri içeren ve bir zemin heykelleri dizisi olan Ritual Expiation (2025-26) adlı seri de aynı şekilde, iğrenç tepsilerde korku, tiksintiye ve hatta mide bulantısına neden olacak düzeyde dini referanslar üzerinde gerçekleşen temsili sahnelemelerden oluşur. 

Kapoor’un giderek simgesel niteliğe bürünen ve patolojik bir hâl alan kan kırmızısı sıra dışı bir görselliğe bürünmüş kara-manzaraları, hayal gücünün daha şiddetli ve grotesk ürünlerini gösteren dramatik bir şekilde çürütülmüş tortulardan oluşur. 2022 yılında Venedik’te Palazzo Manfrin’in giriş salonunda ilk kez sergilenen Mount Moriah at the Gate of the Ghetto (2022) adlı site-spesifik düzenlemede bu bağlamda, adeta tavanı delerek yere doğru sarkan bir volkan izlenimi verir. (4) Kısa bir süre içinde çökecekmiş gibi duran bu dev kütle, zirvesi neredeyse galerinin zeminine değecek biçimde konumlandırılır. Böylece dağın eğrisini tersine çeviren Kapoor, kutsal metinlerde adı geçen mekâna ilişkin mitolojik bir anlatının (kurban eyleminin) doğa dışı niteliğini vurgulamak ister. O yüzden dağın alt üst edilmesi, yalnızca fiziksel bir jest değil, doğal düzenin, yerçekiminin, hatta tanrısal buyruğun kendisinin tersine döndürülmesidir. (5)

Nihayetinde bir aşkın imgelemin ürünü olan bu kırmızı heykel dizisini; mevcut hâlleriyle, kırmızı-siyah ve morla bütünlenen, pıhtılaşmış kana benzeyen dokularıyla abject bir temsilin sınırlarında gezinen ve beden siyasetine bulaşan eserler olarak görmek yerinde olur. Grotesk bir yapılanma içinde karşımıza çıkarılan ve psikanalitik bir deney niteliği taşıyan bu enstaloyanları; kör inancın, siyasi şiddetin ve bedenin kırılganlığının en yoğun imgeleri olarak okumak gerekir. O yüzden ve çoğu zaman kültürlerarası, tarihsel ve çağdaş fenomenolojik bir bağlamda girişilen bu karanlık üretim evrenini anlamlandırma deneyimlerinin, kozmik dokunun şaşırtıcı uyumuna vurgu yapan, ölçülü bir mistisizmden beslenen, iyi kurgulanmış bu zamansız biçimsel aşırılıkla uzlaşmalı hâle gelmesi normaldir.