Minimalist bir tahayyülü tutkuyla realize eden Anish Kapoor, psikanalitik bir belirlenim ile buna bağlı olarak gelişen bir iç görü doğrultusunda biçimlenen sanat yaklaşımıyla gerçeği sürekli manipüle eden gizemli bir hakikat avcısı gibidir. Örneklemek gerekirse; dev boyutuyla kısıtlanmış bir uzama yerleştirilen All of Nothing adlı düzenleme, imgesel karşıtlık içinde yapılanan ve gerçeklikleri istifleyen kolektif bir hiçlik aurası yaratır. Burada kan başta olmak üzere tüm beden sıvılarını andıran dev bir atık/beden simulasyonu karşımızdadır. (1)

Kırmızı PVC membran kullanılarak oluşturulan All of Nothing, zeminle tavan arasında sıkışan, yaşamdan çekip alınan yüklüce bir sıvının-kanın (ölümcül hazzın) hapsedildiği, heykel ötesi kütlesel bir etkiye sahiptir. Öncelikle mekânı farklılaştıran bir bakış açısıyla ele alınmış olup, ruh ile bedenin bütüncül doğasını kuşatan temsili bir düşünme deneyiminin ürünüdür. Bu kapsamda daha önce gerçekleştirdiği projelere de bakıldığında, kırmızının, burada yine fantastik bir arzu fragmanı olarak balonların yüzeyine sirayet ettiğini görebiliriz. İçi boş dev kütle ise, mecazen ölçek dışı boyutlanan, hiçliğin depolandığı bir nesne hâlini almaktadır. Bedene atıflı psikolojik bir paradigma uyarınca gerçekleşen bu tür düzenlemelere; o yüzden, travmatik bir çağın yok edici uzlaşmaz durumuna ilişkin geliştirilmiş biçimsel karşılıklar olarak bakmak gerekir.  (2)

ruhun atıklarını barındıran ve her an patlayacakmış gibi duran eliptik sıvı-kan torbaları 

Anish Kapoor’un boşluğa müdahalesinin postmodern bir oyun hâline geldiği All of Nothing’te, doğrudan bağlantı kurulan beden algısı üzerinden karmaşık bir güdülenmenin yaratıldığı ortadadır. Burada her şeyden önce, merkezi bir anlatının etrafını sarmalayarak oluşan ve düşünsel bir diyagrama dönüşen boşlukta; şiddet, arzu, özgürlük ve ölüm gibi çatışmalı kavramları irdeleyen sıkışık bir düzende ve gergin bir şekilde duran dev balonlar, birer hakikat imgesi hâline getirilmektedir. Dahası, ruhun atıklarını barındıran bu eliptik sıvı-kan torbaları, toplumsal şiddete atıflı birikmiş hassasiyetler nedeniyle sırlarla dolu olan ve her an patlayacakmış gibi duran dev birer karanlık madde konumuna evrilmiş durumdadır. 

Ayrıca Kapoor’un bu tuhaf ve tekinsiz tahayyülünün, simgesel ve itaatkar olmayan bir cisimselleşmeyle ve de sıra dışı psikolojik argümanlarla yürüyen bir sorgulamayla buluşması da fazlasıyla ilginçtir. Bu bağlamda All of Nothing; katastrofobik imge düzeninin bir parçası olarak mekânı sıkıştırmakta, zamanın yıkıcı ruhunu içinde barındıran ve esasında hassas titreşimlerle sarsılabilen keşfedilmemiş bir içsel alan tasavvuru olarak karşımızda durmaktadır. Hiç kuşkusuz ki, toplumsal tahribatların, travmatik çöküş ve yoklukla alâkalı bu tür bireysel çözümlemelerin, Kapoor’un bozguncu ve gizemli politik bir ruh barındıran bu tür anlatılarıyla mevcut ve yaygın gerçeklik algısına karşı etkili bir itiraz düzlemi yarattığını belirtmek mümkündür. 

bir tefekkür olgusuna dönüştürülen yabansı görüntü 

Anish Kapoor son dönemde; aslında, uzlaşımsal bir düzeni inkâr eden ve onu dar mekânda marjinal boyutlara taşıyan, hayali haz ve aşırılıklarla bütünleşmiş aykırı ve kronik manzaralar üretmektedir. Ayrıksı bir psikolojinin öncülüğünde, bilinçdışındaki kalıntıları harekete geçiren bu tuhaf yaklaşım, abject nesnelerin mekândaki güçlü varlığıyla, adeta psikanalitik bir montaj hattı kurmakta ve keşfedilmeyi bekleyen yeni bağlantıları aktifleştiren bir deneyim alanı yaratmaktadır. All of Nothing de bu bağlamda, kırmızı eliptik nesneleriyle küresel sistemin baskıladığı bir yaşam evrenine dönüşüp, bıçak sırtı bir tahayyülün özgürleştirdiği tedirgin edici heterotopik bir alan yaratmaktadır. Kapoor, burada ütopik duyguların yoğunlaştığı bir düzenekle kendi ruhsal evrenini yaratmakta, zaman ötesi metafizik bir kurgu içinde, kaygan ve yuvarlak imge-nesnelere dokunmakta ve gerçeğin patolojik boyutlarını törensel bir yaklaşımla ortaya çıkarmaktadır. Burada görüntü, yabancılaştırılarak bir tefekkür olgusuna dönüştürülmekte, algıya yönelik bakışın sınırlarını aşarak anarşist bir düşsel gücün öncülüğünde yaşamsal öneme sahip bir kavrayış sorunsalını bu kırmızı imgelem üzerinden tartıştırmaktadır. Dolayısıyla bu büyülü dev manzarada maddi ve manevi pek çok şey reddedilmekte, sıkıştırılmakta ya da terkedilmektedir. 

Nihayetinde Kapoor; minimal eliptik nesne-imgelerin yüklendiği bütünsel anlamları fantastik bir biçimleme arzusu uyarınca dile getiren, muğlak ve radikal bir ötekilik üzerinden irdelediği mecazlarla yüklü, ilginç ve keşfedici bir deneyim içindedir. Aynı zamanda nedenselliğe dayalı bir sentez gücünü devreye sokarak, ironik bir anlatı hâline getirdiği nesne-şeylere bakışını sürekli ve yeniden inşa eden bir meydan okuma tavrıdır bu…