Biennale Arte 2026’nın ana teması olarak belirlenen In Minor Keys’in anlam olasılıkları kapsamında bireyselliği ve yerel bağlantıları öne çıkaran bir dil dönüşümüne uğrayarak, sentezci bir ruhla kendini ifade edebilir bir hâle gelmesi, psiko-coğrafik yeni arayışlarla şekillenen bir olguyla karşılaştırır bizi. Koyo Kouoh’un bilinçli olarak kadın ve siyahî kimlik üzerinden sağladığı kavramsal bütünlük, dil ve anlam ortaklıkları, kurgulanan düşünsel yapıya yeni bir estetik görünüm kazandırmakta ve yeni bir enerji akışı sağlamaktadır. 

Özellikle son dönemde, politik bir eylem ve üretim biçimi olarak öne çıkan sanat pratiklerinin; kolektif bir direnişe dönüşen tutarlı deneyimler ve ilişkisel çabaların duyarlı sonuçları olarak konumlandırıldığı bir noktadayız. Tıpkı; kırılganlık ve güvencesizlik hâlini baz alan sanatsal pratiklerin Biennale Arte 2026’nin belirginleşen kavram haritasında bir duyumsama çabası ve bellek uyaranı olarak üretim hikâyelerine eklemlendiği pek çok örnekte görüldüğü gibi…  

dallanıp budaklanan minör fantazmalar

Siyahî bir diasporik enerjinin, Arsenale’de tüm mekânlara yansıyan bienal ruhunu ve bir deneyim alanı olarak derinlikli bir kolektif düzenleme bütünlüğünü oluşturması gerçekten ilginçtir. Tamamen karmaşık bir düzen içinde yapılanan ve birbirine bulaşan ayrıksı ama özel alanların birer “düşünceyi damıtma temsiline” dönüşmesi de yine bu bağlamda dikkat çekicidir. Burada, kültürel bağlantıları canlı tutan, ağırlıklı olarak emek ürünü dokuma ve tekstil ürünlerinden oluşan yerel aidiyet ögelerinin, görünürlük adına sembolik anlamda yüceltilmiş bir direnci yansıtması da iyi niyetli bir çabadır besbelli. Sergilenen işlerin gizini, hakikatle olan bağını, sahiciliğini ya da nedenselliğini barındıran bu tür ilksel şeyler, aidiyet temsiline dair bir derinliğinin parçalarına dönüşmektedir. Koya Kouoh, bu bağlamda siyahî bir enerjinin varlığından ve kutsallığından yola çıkarak metafizik bir sublimasyonu adeta örgütlemiş ve işlerde saklı olan psikotik niteliklerin bu yolla açığa çıkmasına belli ki özen göstermiştir. Böylelikle, küçük şeylerle girişilen bir mücadele sahasında, bağımsızlaşan ve çarpışan kavram-imgelerle potansiyel bir yoğunluk dağılımı gerçekleştirilmekte ve bir aradalık eğiliminin protestocu ve nihilist karakteri etkili şekilde ortaya konulmaktadır. O yüzden Arsenale’de yankılanan minör fantasmalar, kendi içlerinde dallanıp budaklanarak derinlere itilen silinmiş ya da kaybolmuş imgeleri bu sayede dışarı yansıtmaktadır. Tabii ki bu süreçte, ortak bilinçdışına dadanan depresif imgelerin temsil nesnelerine dönüşürken; kökensel bir hafıza zincirine nasıl tutunacağına dair tahayyül olasılıklarının varlığı ve çeşitliliği de ayrıca önemlidir.

Koyo Kouoh’un empati gücü esasında, ayrıntılarda ulaşılan paradoksal ve libidinal sapmanın konumlarını netleştiren kolektif bir tutunmayı önceler. Bu açıdan In Minor Keys’in çoklu bir imge yığınağına dönüşmesi, içten içe derinleşen ve ama kimi zaman da kendi menziline yabancılaşan bir nesne temsiline bürünmesi kaçınılmazdır. Tam da bu noktada sanat nesnesini biçimlendirici unsurlar, ürettiği anlam bileşenleri yoluyla muğlak bir gösterene bulaşmakla ya da tutunmakla yükümlüdür belki de. Bu nedenle bienal kapsamında Kouoh’un kavramsal tonlarını aşan kimi nesne temsiliyetinin de sadece yüzeylerin örüntülendiği brutal bir emek yoğun biçime evrilmesi hiç de şaşırtıcı değildir.  

eleştirel ve ironik bir tahayyül

Ve ayrıca politik bir eylem biçimi olarak sanat üretiminde, ruhsal gerekçelerle zenginleşen dramatik dans ve geçit töreni performanslarının, ortaklaşa oluşturulan ve hızla spekülatif bir dışavuruma sürüklenen bu deneyim alanının duygusal ve içe dönük boyutlarını ortaya çıkardığını belirtmek mümkün. Dolayısıyla burada, sosyo-kültürel ve kışkırtıcı etik değerlerin, Kouoh’un eleştirel ve ironik tahayyülü doğrultusunda hayata geçirildiği; yaygın temsil stratejilerini sorgulayan farklı düşüncelerin görselleştiği ve başkalaşan bir hayal gücünün peşinde biçimlenen pek çok şeyin paylaşıldığı bir alan oluşturulmuştur. 

Dışavurulan ve imlenen şeylerle kimlik ve aidiyet tartışmalarının alevlendiği bu post-travmatik ortamda, yaralanabilirlik olgusu ile güvencesiz zamanlara yapılan vurgular ayrıca önemlidir. Tereddütlü ve gergin yaşamın ürünü olan genel bir duygusallığın, kimi zaman katmanlı bir diasporik kırılganlığın varlığıyla yeni anlatı biçimlerine evrildiği gerçeği de bu vesileyle apaçık ortadadır. 

Koyo Kouoh, bu travmatik sürecin dip yüzeyde kalan görünmez yanlarını sorunsallaştırırken, parçalı dilsel unsurları bütünleştirmekte, sanatçıların eylem alanına çekerek bastırılmış olanı ortaya çıkaran karakteristik vurgularına yer açmaktadır. Dahası, bu denli karmaşık enstalatif pratikleri öngörerek, derinlerde sabitlenmiş yıkıcı içsellikleri harekete geçirmekte, zor zamanları temsil eden diasporik bir enerjinin gücüne dair beyanlarını ise büyülü bir şekilde görünür kılmaktadır.